من ماهیگیر خوبی نیستم اما زمان نسبتا زیادی (حدود 30 سال) است که ماهیگیری می کنم. ماهیهای بیشماری را با قلاب صید کرده ام که در میان آنها می توان از انواع ماهی – آمور، زردپر، اسپله، ماش ماهی، کپور،و... – را نام برد که بعضی از این ماهیها وزنهای قابل توجهی داشته اند. مقدار قابل قبولی هم در مورد ماهیگیری، بخصوص کپورگیری و کشتی گیری با اسپله، مطالعه کرده ام. قبلا در بعضی نظرات و نوشته هایم گفته ام که کپورگیری را هنر میدانم و همیشه روی این عقیده ام خواهم ایستاد. به نظر من این ورزش چنان کار سختی نیست و فقط و فقط از یک سری نکات ریز و ظریف تشکیل یافته است که هر کدام باید به درستی انجام شوند تا نتیجه دلخواه حاصل شود.

همه دنیا قبول دارند که خاستگاه ورزش کپورگیری کشور انگلستان و ماهیگیران بنام آن است؛ بنابراین هیچگاه از این موضوع که صرفا مطالب این ماهیگیران را ترجمه نموده ام ناراحت نبوده و نیستم و نخواهم بود چرا که آموختن از اساتید بلا منازع این حرفه را افتخار میدانم. از ابتدای گشایش این وبلاگ با راهنماییها و کمکهای دوستان و در راس آنها با راهنماییها و همکاریهای دوست عزیزم آقای مهندس فتحی مطالب خوب و مفیدی را جمع آوری نموده و در وبلاگ گنجانده ایم که بنده اعتقاد دارم اکثر (، نه همه،) موارد آموزشی لازم برای صید موفق کپور در این وبلاگ وجود دارند.

در این پست قصد دارم با استفاده از مطالب گذشته وبلاگ، درباره صید موفق کپور، سر نخهایی جهت استفاده خوانندگان عزیز وبلاگ  قرار دهم. ( این پست ممکن است دارای انسجام کافی نباشد چرا که به منظور هدایت سوالات تازه واردها به سوی مطالب وبلاگ نگاشته شده است. با کمی درد دل در آن آخر!)

قبل از هر چیز باید گفت که صید کپور نوعی از ورزش است که به علت ماهیتش، فردی را نیاز دارد که پیوسته به دنبال صید خلاقانه باشد و هر جلسه ای از صید را به عنوان کلاس درسی برای خود در نظر بگیرد. در حقیقت کپورگیر موفق کسی است که از تقلید کورکورانه از دیگران دوری کرده و ضمن بهره برداری از تجربیات سایرین، این تجربیات را در جهت بهبود و گسترش آنها مورد بررسی و کنکاش قرار دهد. بعد از کسب چنین مهارت و اطلاعاتی است که می توان با نهایت اعتماد به نفس به صید کپور پرداخت. و اگر از رکوردهای کپورگیران دنیا باخبر شوید با عزمی راسختر برای یادگیری این ورزش گام برخواهید داشت. اما باید به خاطر بسپاریم که هر کاری روش و در عین حال اخلاق مربوط به خودش را دارد. با رعایت آنچه که اخلاق ماهیگیری می خوانیم این نوع ماهیگیری را برای خودمان و دیگران دلچسب تر کنیم.

یافتن محل شنای کپورها با استفاده از جلوه های بصری محیط یکی از فاکتورهای صید موفق کپور است.  مخصوصا یافتن کپور در فصل پاییز که دمای هوا و آب رو به سردی است از دیگر رموز لازم برای این ورزش است. قبل از شروع به صید مدتی وقت را صرف پیدا کردن اماکن مناسب از جمله قسمتهای گود، اماکن پر از لجن، قسمتهای دارای علف، تپه های زیر آب و... کنید. برای تبحر در این امر دانستن مواردی درباره شناسایی بستر دریاچه و نحوه انجام این کار ضروری است. مثلا بعد از پیدا کردن جایی پر از انواع علفهاست که خواهیم فهمید صید کپور در علفزار خود حکایت دیگری است.

نوسان دمای هوا، دمای لایه های مختلف آب را تحت تاثیر قرار می دهد. در زمانهایی که آب سرد است، مانند صید کپور در زمستان، باید دقت شود که فاصله زمانی بین پرتابها را کمی کوتاهتر کنیم و قسمتهای مختلف آب را به منظور نزدیکتر کردن طعمه به کپور مورد آزمایش قرار دهیم. آب سرد حرکت ماهیها را کمتر می کند و در نتیجه شانس حرکت کپور به سوی طعمه شما را نسبت به ماههای گرمتر به مراتب کاهش میدهد. البته باید دقت داشته باشیم که تاکتیکهای لازم برای گرفتن ماهی کپور در زمستان  و طعمه های صید کپور در زمستان نیز با سایر اوقات تفاوت خواهد داشت. جالب است بدانید که حالات ماه نیز بر صید کپور تاثیر دارند.

باید دقت کنیم که برای صید کپور ریسه های مختلفی وجود دارند که اساس این ریسه ها حول دو یا سه محور می چرخد. اساس اکثر ریسه های معروف ماهی کپور ریسه مویی کپور است، که به شرط اشتراک در این قسمت آخر یعنی ریسه مویی، بقیه قسمتهای ریسه  در هر قسمتی از آب و همچنین آبهای مختلف با هم فرق دارند. برای مثال برای صید در نواحی دارای لجن از ریسه chod استفاده می شود و برای صید در فواصل دورتر استفاده از ریسه هلیکوپتری توصیه میگردد. برای تمرکز ماهیها در اطراف طعمه اصلی، بخصوص در جلسات کوتاه مدت ماهیگیری، از روش Method Feeder برای صید کپور استفاده نمایید. یکی دیگر از ریسه های صید کپور ریسه متحرک (Running Rig) است که میتواند همراه با طعمه پاش نیز استفاده شود؛ البته در این نوع ریسه ها میتوان به جای طعمه پاش از وزنه متحرک نیز استفاده کرد. استفاده از ریسه های متحرک زمانی کارآمدتر خواهد بود که ما یک چرخ بیت رانر هم داشته باشیم. از دیگر ریسه های کاربردی برای کپورگیران می توان از ریسه شناور نام برد که کار با این ریسه لذت دیگری دارد و این نوع ریسه را می توان با طعمه های pop up  یا شناور به کار گرفت؛ که البته این نوع طعمه ها برای صید در لایه های زیرین نیز با یک ریسه دیگر برای طعمه های جهنده به کار می روند. از طرف دیگر ریسه های مربوط به ماهی کپور به علت پیچیدگیهایی که دارند اغلب اوقات در هنگام پرتاب یا برخورد به آب به دور خود یا وزنه پیچیده و ایجاد مشکل می کنند که یک کپورگیر باید روشهای جلوگیری از گره خوردن ریسه کپور را به درستی بداند. در تمام انواع ریسه مربوط به کپور قسمتی وجود دارد که قلاب را به نخ  اصلی متصل می کند. طول مناسب برای نخ اتصال قلاب همیشه مورد بحث بوده است.

برای درک صحیح از طعمه ماهی کپورباید ابتدا در مورد سیستم گوارش و هضم کپور مسایلی را بدانید.  طعمه های صید کپور در زمستان و تابستان طعمه هایی هستند که بیشترین انرژی را در خود داشته و نیازهای حیاتی کپور را برآورده کنند. بایستی به کاربرد دقیق و هوشیارانه پروتئینها (مانند بتائین)،  بوها  و  شیرین کننده ها در طعمه توجه نموده و استفاده از شیرین کننده های بیواکتیو را جهت بالابردن توانایی طعمه و جوشانده مد نظر قرار دهیم. طعمه های بازاری بسیار خوب و البته گران قیمتی وجود دارند که ممکن است در بعضی موقعیتها صیدهای خوبی را نیز به شما هدیه دهند اما ورزش کپورگیری ورزش آزمونهاست و هر کسی بعد از اینکه اشتهای اولیه خود را برای به خشکی کشانیدن یک یا چند تروفه فرو نشاند به یقین دست از طعمه های آماده و فرمول طعمه دیگران بر خواهد داشت و به سوی خودکفایی و ابداع گام بر خواهد داشت؛ و تجربیات ماهیگیران بزرگ نیز این موضوع را اثبات کرده است که کسانی که به سوی خلاقیت قدم برنداشته اند پیوسته در یک سطح متوسطی از موفقیت در جا زده اند. در اینجاست که ماهیگیر اقدام به ساختن طعمه هایی خواهد کرد که طعمه های بازاری حریف آن نمی شوند. و البته که برای چنین طعمه هایی باید از نام عناصر بکار رفته در طعمه، میزان اختلاط آنهاو... اطلاعاتی داشته باشد. نوعی از طعمه های مخصوص کپور طعمه های جهنده یا pop up هستند که در صورت عدم دسترسی به این طعمه ها میتوانید از طعمه های معمولی طعمه pop up  بسازید. البته می توانید برای بهتر کردن تاثیر طعمه هایتان آنها را در داخل مواد دیگری بخیسانید یا غوطه ور کنید. و هنوز درباره طعمه های کپور اسراری وجود دارند که ماهیگیران معروف به شما نخواهند گفت. نگران نباشید چرا که جواب این پرسشها را در طبیعت – ماهیگیری خواهید یافت.

قابل ذکر است که پروسه صید کپور مراحلی طولانی دارد که شاید چند روز قبل از شروع جلسه ماهیگیری این مراحل آغاز شده باشد. اما جلسه رسمی ماهیگیری با پرتاب قلابها اعلام میشود. قبل از پرتاب طعمه اصلی که همراه با قلاب است یک سری طعمه دیگر نیز استفاده  میشود که برای جلب توجه ماهیها به محل مورد نظر و در عین حال نگه داشتن آنها در آن حوالی است که برای انجام صحیح این کار باید نکاتی چند درباره طعمه پاشی برای صید کپور بدانیم. گاه نیاز است جهت دسترسی به محل شنای ماهیها تا مسافتهای دور پرتاب انجام شود . به همین دلیل است که دانستن شیوه های  پرتاب صحیح و پرتاب دور نیز یکی از ملزومات اولیه کپور گیری است. و هیچ کس نمیتواند کتمان کند که برای پرتاب خوب و مبارزه بهتر با ماهی وجود نخ و چوب ماهیگیری خوب نیز لازم است. از میان مولفه های صید موفق کپور باید به انتخاب نخ ماهیگیری و معیارهای انتخاب چوب ماهیگیری برای کپور دقت لازم را معطوف دارید چراکه در صورت انتخاب نکردن بهترین چوب برای صید کپور، شاید بزرگترین شانس عمرتان را از دست بدهید. البته فراموش نکنید که کپورها همیشه در مسافتهای دور نیستند. کمین برای کپور در کناره های آب ارزش تلاش را دارد.

برای اینکه ریسه و طعمه مان در داخل آب کارایی خود را از دست ندهد و به بیان ساده تر لو نرود بهتر است قبل از پرتاب در جهت مخفی کردن نخ ماهیگیری و علی الخصوص ریسه ماهیگیری تمهیدات لازم را بیاندیشیم. کپور ماهی بسیار محتاطی است. قبل و بعد از پرتاب قلاب در هنگام راه رفتن و صحبت کردن در کنار آب باید مخفی کاری و دقت لازم را اعمال کنیم. کپور گاه طعمه را با چنان احتیاط و وسواسی بررسی کرده و بیرون می اندازد که ما متوجه نمی شویم. بیایید با گوش سپردن به درس یکی از مربیان صید کپور انگلستان ادوات نهایی ماهیگیری مان را در جهت پی بردن به نوک زدن ماهی کپور تجهیز کنیم.

همه کارهایمان نتیجه داد و ماهی قلاب را برداشت و ما متوجه برداشته شدن طعمه شدیم و ضربه نخست را هم وارد کردیم و قلاب در دهان ماهی نشست! تبریک می گویم. اما در اینجاست که باید نحوه کنترل کردن ماهی کپور بعد از برداشتن قلاب را بدانیم و نیز نکاتی چند درباره چگونگی رساندن ماهی بزرگ به خشکی بدانیم.

در مورد هر چیزی که باید یک کپورگیر بداند در این وبلاگ مطلب خواهید یافت. اما چنانچه مطلبی (غیر از فرمول جوشانده) از قلم افتاده است یا دوستان مطالب موجود را کافی نمی دانند بفرمایند تا جهت تکمیل اقدام شود. اما علت حساسیت بنده نسبت به کلمه فرمول جوشانده! هر کسی هدفی دارد و بنده با اهداف هیچ کس کاری ندارم. رک و راست: بنده، دوستانم و خوانندگان وبلاگ را در چنان سطح نازلی نمی بینم که بخواهم فرمول جوشانده برایشان تهیه کنم. دو روز پیش جناب مهندس فتحی از من خواستند که مطالب و نظرات گذشته وبلاگ را از نظر بگذرانم. و عجب پیشنهادی هم بود. و البته جرقه این پست از همان پیشنهاد خورد. از روی نظرات و ارتباطاتی که با خوانندگان وبلاگ داشته ام، همه خوانندگان این وبلاگ بدون استثنا در زمره افرادی هستند که به دنبال کپورگیری علمی و مدرن هستند و با خواندن چند مقاله علمی درباره صید کپور همراه با دلایل و مستندات، (که بعضی دوستان! آنها را مقاله بی سر و ته و گیج کننده دانشگاهی می نامند)، خودشان بهترین طعمه ها و جوشانده ها را می سازند و اسیر یک یا چند فرمول "وبلاگ نویس ساخته" نمی شوند که گاه باید 40 دقیقه در آب بجوشد و گاه مغز کیک شکلاتی "تاینی" آن را غیر قابل باور می سازد و گاه به فرمول ترجمه شده ای روی بیاورند که مترجمش از ضعف ترجمه و نبود مواد در کشور و فرهنگمان مجبور شده است به جای "fresh shad" که نوعی ماهی است از کلمه سایه استفاده کند و در عجبم سایه را در کجای طعمه به کار گیریم!

در مورد چیزی که اطلاعاتی ندارم هیچ نمی نویسم. حتی ترجمه! چرا که مثلا در مورد کپور تعداد سایتها و مقالات و مطالب و تبلیغات خارجی چنان زیاد است که اگر اطلاعات اولیه درست در میان نباشد انتخاب مطلب مناسب به هیچ وجه امکانپذیر نیست. در کل این مدت به درخواست یکی از دوستان و خوانندگان گرانقدر وبلاگ درباره ماهی سفید یک مطلب ترجمه کردم که همه دیدیم چه شد. با وجود اینکه آشکارا در آن مطلب گفته بودم که من هیچگاه ماهی سفید نگرفته ام و فقط خورده ام و به قول صمد آقا: " هیشکی نمیتونه مث من ماهی سفید بخوره! "، اگر لطف استاد ممتاز در مورد تذکر درباره اشتباهی بودن آن مطلب درباره ماهی سفید نبود هنوز این خیال خام را در سر می پروراندم که "بعله!" من هم در مورد ماهی سفید مطلب نوشته ام. حالا دم جناب ممتاز گرم که حداقل در آن مطلب اطلاعاتی صحیح به خوانندگان ارایه کردند. چرا آن مطلب را بر نداشته ام؟ بله مطلب آنجاست کامنت جناب ممتاز در مورد نادرست بودن آن مطلب هم هنوز آنجاست تا هر بار که آن را می بینم دوباره یادم بیاید که "هر کسی را بهر کاری ساختند." مثلا بنده را برای نوشتن درباره کپور، یکی را برای نوشتن درباره قزل الا و دیگری را برای بدبینی از نوع روشنفکرمابانه! و بعد از این درباره گونه ای از ماهیان مطلب بنویسم که  اطلاعاتی هر چند جزئی درباره اش داشته باشم. چگونه شخصی می تواند مطلبی را از یک سایت خارجی ترجمه کند و پس از انتشار وقتی کسی درباره اش سوال بپرسد چنان اظهار نظر کند که انگار قرنها به صید این گونه ماهی مشغول بوده و راهنماییهایی بی سر وته که انگار تک تک آنها را خودش ابداع کرده است و بگوید که خیلی هم مفید است. آری چگونه فردی می تواند اینگونه باشد و وقتی در آینه نگاه می کند از خودش خجالت نکشد. (آن هم نوعی از ماهی که کل دنیا اذعان دارد واقعا صیدش با قلاب سخت است، مثلا  دامبول السلطنه پرشکار! منظورم افرادی هستند که در مورد صید دامبول السلطنه پرشکار مطلب می نویسند و چنان وانمود می کنند که دامبول را بارها با قلاب گرفته اند! والا ماهی سفید با قلاب صید می شود و در این مورد بخصوص اشتباه من بود که نتوانسته بودم در مورد ماهی سفید دریای شمال مطلب صحیح را پیدا کنم. ) البته بنده در این جمع مجازی با شخصیت حقیقی ام حاضر شده ام. بسیاری از بازدیدکنندگان بنده و حتی خانواده ام را می شناسند. بسیاری با بنده ارتباط دارند و منش و شخصیتم را کاملا می دانند. مسئولیت هر چه که نوشته ام بر عهده فردی به نام حسن فخرائی است و خوشحالم که دارای این جسارت هستم که بتوانم "خودم باشم". و خوشحالم که هیچگاه بر هیچ فردی هیچ اتهامی نبسته ام. اگر هم در مورد فردی مطلبی گفته یا نوشته ام با نام خودم و با "هویت" خودم بوده است و تمام مسئولیتهای آن را می پذیرم. آری "هویت"! که بی هویتی بد دردی است. که با یک هویت ساختگی یا بدون هویت وارد جمعی شوم و در ظاهر کسی باشم و در باطن کسانی! که هر چه دوست دارم از معده مبارک تراوش کنم و با عینک بدبینی و افترا همه را از دم تیغ رد کنم چرا که خواسته ام خودی نشان دهم. و باز در عجبم. آنکه خودش نیست نمی تواند خودی نشان دهد مگر بیخودی! بنابراین نمی توانم در مورد نوعی از ماهی که هیچ وقت نگرفته ام مطلب بنویسم. کجا بودم و کجا رسیدم. میدانم کجا بودم و چرا بودم. ولی نمیدانم کجا رسیدم و چرا رسیدم. بگذریم! تقریبا 20 مقاله از قبل انتخاب شده در مورد کپور در دست اقدام داریم و بعد از آن نوبت می رسد به اسپله! رقیب بی چون و چرای صحنه های طناب کشی! فعلا با یک توپ بسکتبال رنگ شده و سبد مربوطه!